Katholiek? Avontoe!

Ik kan me niet herinneren dat we ooit gebeden hebben, thuis. In tegendeel, denk ik. Voor mijn ouders was het geloof veel dwingender aanwezig en daardoor een continue ergernis. In het kerkkoor leerde ik echter naast Latijn ook mooie Schotse liedjes en (fonetisch) Russisch. Tientallen jaren later zong ik zo’n Russisch liedje voor, aan een voormalig geheime dienst medewerker die Russische berichten had ontcijferd voor ons land en kreeg uitgelegd waar het over ging. We bleken niet alles helemaal correct te hebben uitgesproken.. (“Dat woord ken ik niet.” – “Nee, echt, het moet Russisch zijn!”)

Op school kregen we godsdienstles en in mijn ogen was het een soort (saai) sprookjes-voorleesuur, inclusief moraal-uitleg. We kregen uitgelegd dat we al die verhalen zeker niet letterlijk moesten opvatten en dat vond iedereen hartstikke logisch. Op diezelfde school kreeg ik ook Latijn van een pater in pij en open sandalen. Het was een Franciscaanse pater en de door zijn orde gestichte school draagt de naam van de heilige Bernardinus van Siena (1380-1444), maar ook daar bleef het dan bij. Het was niet iets waar we bewust mee bezig waren, maar een 'fact of life'. De bewuste pater ging zelden naar de tandarts en droeg elke dag, in weer en wind, zijn ruwe donkerbruine pij met geknoopt koord om het middel. In de winter droeg hij sokken in de open sandalen. Op een dag kreeg ik de beurt voor het bord, had niet ontbeten (en ook niet zo grondig geleerd) en toen de man tijdens de overhoring ook nog voor me ging staan werd de combinatie van zijn ‘odeur’ en strenge blik mij even teveel. Het bleek vervolgens dat de pater onder EHBO het bidden van de rozenkrans verstond, hetgeen hij verbeten deed, terwijl hij rondjes om mij heen ijsbeerde. De klas keek, met stomheid geslagen, toe. Een dinosauriër in actie. Voor de zekerheid (katholieken bouwen graag een zekerheidje in) had hij een van mijn medeleerlingen naar de conciërge gestuurd. Vanaf dat moment daalde de man toch wel behoorlijk in mijn achting, maar toen ik een jaar later Grieks kreeg, viel het enorm tegen dat die docent op zijn beurt geen witte toga droeg… hij had niet eens een ‘haak-neus’ of lange baard en daarmee verloor de les, waar ik me op verheugd had, toch deel van haar glans.

Mijn oom was pastoor in Maastricht, maar ik ken hem eigenlijk hoofdzakelijk van verjaardagen en feesten waarbij hij als ‘gewone’ man kwam en over ‘gewone’ dingen sprak (vakanties, hoofdzakelijk) en het enige dat hem ‘anders’ maakte was dat hij telkens alleen kwam en ook weer ging. Zijn huishoudster sprak hem echter, ook na jaren en jaren trouwe dienst, steevast aan met ‘meneer pastoor’. Dat vond ik als kind toch wel een beetje vreemd, want wij noemden háár gewoon bij haar voornaam, maar mijn ouders legden uit dat zij het zelf graag zo wilde. Ome Guus trad natuurlijk ook aan als pastoor als er een dode te betreuren viel in de familie, een huwelijk in te zegenen of een kind gedoopt mocht worden, we hadden onze eigen pastoor en dat was niet echt raar. Tenminste, zo herinner ik me dat niet. En na de mis gingen we vlaai eten, of naar het café (of alle twee) en 'meneer pastoor' ging natuurlijk ook mee. Het katholicisme kreeg daarmee iets vrolijks, iets luchtigs, iets Bruegeliaans.

Onze generatie groeide vrij luchtigjes op, wat het geloof betreft. Er was eigenlijk maar een probleem: het instituut kerk. De katholieke kerk en het Vaticaan sluiten nauwelijks aan op de Noord-Europese dagelijkse geloofsbeleving en is in onze ogen een op machtsmisbruik gebaseerd monstrueus gedrocht uit vervlogen tijden. Niet iets waar je jezelf mee wilt vereenzelvigen.

Onze ome Guus was ondertussen meer dan eens in botsing gekomen met zijn eigen roeping, omdat hij dichter bij 'de schaapjes' stond dan bij 'de vertegenwoordiging van de herder' en stukken liberaler was dan Gijsen, een doorn in zijn oog. Enkele dagen geleden zag ik toevallig een interview met oud-bisschop Muskens en dacht: zo simpel kan het dus ook zijn. De oud-bisschop bid samen met zijn chauffeur, een moslim, in het Arabisch en of je nu Allah of God zegt, dat vind hij niet zo interessant. Hij vind dat het celibaat afgeschaft moest worden, condooms toegestaan, vrouwen in kerkelijke functies toegelaten dienen te worden, hij gelooft in de evolutieleer en oerknal, niet in het bestaan van een ‘echte’ hemel en vind dat we Tweede Pinksterdag best in kunnen ruilen voor de viering van het Suikerfeest. Op een dag ging hij in een slaapzak tussen de daklozen liggen, in Amsterdam en hij werkte als vrijwilliger in de verpleging. Het lijkt me geen toeval dat deze man in Brabant geboren en gewerkt heeft. Zo iemand zou beter aan het hoofd van de kerk kunnen staan, waarschijnlijk, een belezen man die zichzelf niet zo heel erg belangrijk acht en die praktisch denkt en doet.

Als ik er zo over nadenk dat is de phrase: ‘en daar bleef het bij’ eigenlijk niet van toepassing. Het (katholieke) geloof maakt deel uit van het leven van onze generatie, of we dat nu willen of niet. Niet bijzonder aanwezig, niet op de voorgrond, maar we vieren carnaval, gaan naar Pink(ster)pop, we proberen zo goed mogelijke mensen te zijn.. Het geeft wel aan dat we, na jaren van dwang en pressie, onderdrukking en wat diens meer zij vanuit 'het instituut' kerk en nu dat de macht van die mensen die zich verheven achten is verkruimeld en de beerput van het misbruik is opengetrokken, we heel langzaam aan weer durven toegeven dat het een onderdeel is dat ook zijn mooie en sociale kanten heeft.

Dus het is, wat mij betreft, zoals Toon Hermans al zei: Katholiek? Avontoe!

 Manon Claus.

Meer weten over Heerlyckheid Theresia Peridot ? Klik hier voor een kijkje op de website en het actuele aanbod.. zoals het Midzomer/Litha feest, op zaterdag 2 juli aanstaande!

www.theresia-peridot.nl / info@theresia-peridot.nl
meer informatie over het Midzomer/ Litha feest: klik hier!

Het interview met Tiny Muskens kunt HIER terug kijken.